Column Clementie: Bilderdijk
De wekelijkse column van Raymond Clement. Deze week: Bilderdijk.
In het heden ligt het verleden in het nu wat worden zal. De wellicht voor velen bekende dichtregel van Willem Bilderdijk uit het begin van de 19e eeuw. Ken uw verleden, het nu te begrijpen, om van dat wat komt een voorstelling te kunnen maken. Minder bekend zijn de dichtregels die vooraf gingen aan de wereldberoemde strofenen. Wat verschijne. Wat verdwijne. ’t Hangt niet aan een los geval. Aldus Bilderdijk.
Causaliteit en gevolgelijkheid. Er is dus sprake van samenhang en wederzijdse beïnvloeding. Nimmer is de zaak één op één vergelijkbaar en dat maakt dat het roekeloos parallelliseren pijnlijk complex. De situatie van toen is niet die van nu, ondanks dat we de actualiteit in het verleden herkennen. Met respect voor al die complexiteiten wind ik me op, over onoverdachte en gemakzuchtige vergelijkingen van het vandaag, met de West Europese jaren 30. Diep verdeelde en zwakke regimes die alle ruimte boden aan het fascisme en nationaal socialisme van toen. Aan populisten. Die van toen.
De geschiedenis herhaalt zich niet, dichtte Mark Twain, maar ze rijmt. Er zijn parallellen, maar de uiteindelijke uitkomst groeit langs andere wortels. Hopelijk, met ander resultaat. Steeds vaker worden symbolen uit de geschiedenis zonder enig respect voor de oorspronkelijke context in misbruik genomen. Het omkeren van de driekleur heeft haar origine in de scheepvaart. Schepen die in de 16e eeuw in averij waren, keerden de vlag om. De BBB maakte er de afgelopen jaren een protest symbool van. Al krijg ik meer en meer de indruk dat de top van de BBB überhaupt niet in staat is een vlag in de mast geknoopt te krijgen.
Rechts-extreme groepen dwepen met de Prinsenvlag. Een oranje band op de plek van de bekende rode band, was in de 80-jarige oorlog het symbool van de Willem van Oranje’s Opstand. Tegen Spanje. Ik zie de rechts extremisten na de demonstratie gewoon tapas eten.
Recentelijk ging Willem van Oranje de musical in premiere. Soldaat van Oranje draaide ruim twee maal langer dan WOII. Dat betekent dat de musical over de 80-jarige oorlog, zeker 170 jaar zal draaien. Ik hoop dat alle vlagdragers een kaartje kopen en leren over de historische context van de Prinsenvlag. Ik hoop dat ze niet schrikken als ze ontdekken dat Willem van Nassau, een Duitser was.
Misschien vinden ze nog een goed advies in de oude Zwijger. Het was uiteindelijk de NSB, die Prinsenvlag uit de vergetelheid haalde. Niets Oranje. Niets Geuzen. Niets Nederland. De NSB context bewijst dat het huidig vlagvertoon op niets anders uit is dan provocatie. En dat geldt voor veel van dit soort herintredende symboliek uit vervlogen dagen. Niets trots. Niets signaal. Slechts provocatie en symboliek van haat. Ze vegen hun vervuilde laarzen af aan de context, lak aan de waarheid. In bruin valt elke kleurnuance weg. De schreeuw is nu eenmaal beter hoorbaar dan een stille overdenking. Maar schreeuwen maakt doof. Dat leert de geschiedenis wel.